Với hơn 1 triệu ha rừng, trong đó 800.000ha là rừng nguyên sinh chính là nguồn tài nguyên vô tận để Khammouane phát triển mạnh mẽ du lịch và năng lượng.

Đến bây giờ, tôi vẫn không quên ấn tượng của lần đầu tiên đến Khammouane. Đó là chuyến chạy xe xuyên đêm khi nghe tin đập thủy điện Sepian Senamnoy ở Attapeu – Nam Lào bị vỡ cuối tháng 7/2018. Sang Lào chưa đầy 2 tháng, đường xá chưa quen, lại nghe nói phải chạy gần 800km, tôi chờn. Đành đi nhờ xe mấy anh em thường trú VTV, TTXVN tại Lào trong tâm trạng hồi hộp về những câu chuyện sắp phải chứng kiến của người dân vùng lũ Nam Lào.

Bỏ dở cuộc làm việc với Đoàn công tác của Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Võ Văn Thưởng tại Học viện Chính trị quốc gia Lào chiều 24/7 sau khi nghe tin vỡ đập thủy điện ở Attapeu, mấy anh em báo chí Việt Nam tại Lào chạy vội về nhà lo thu xếp hành trang để đi Nam Lào. Rời Vientiane lúc 8h tối, ô tô xé mưa lao vun vút trong đêm. Nhà cửa, làng mạc của người Lào thưa thớt hiện lên nhoang nhoáng qua cửa xe.

Gần 1 giờ sáng thì đến Khammouane. Những ngọn đèn đường không đủ sáng trong khi trời vẫn mưa vẫn xối xả. Một ngôi đền bên bờ sông với cặp tượng Rắn thần như bò lên từ dòng nước Mekong đục ngầu đang cuồn cuộn chảy gợi cho tôi cảm giác rờn rợn giữa đêm khuya

Sau 2 năm quay lại với Khammouane, mảnh đất miền Trung Lào kẹp giữa một bên là dòng Mekong, một bên là dãy Trường Sơn hùng vĩ này đã quá quen thuộc với tôi. Từ thị xã Paksan của Bolikhamxay, gần 3 giờ ngồi ô tô, chúng tôi đã bỏ lại sau lưng 200km để có mặt ở thị xã Thakhek – tỉnh lỵ của Khammouane.


Phong cảnh êm đềm trong Khu bảo tồn Nam Hinboun (Khammouane).

Con sông Mekong vừa làm biên giới giữa tỉnh Khammouane của Lào với tỉnh Nakhonphanom của Thái Lan, vừa là khoảng không gian thoáng đãng để thị xã yên bình này thêm phần thơ mộng với những hàng cây thốt nốt cao vút tỏa bóng trên những mái chùa cổ kính, những gốc phượng vĩ xù xì oằn mình cõng những tràng hoa đỏ rực như đổ lửa xuống dòng sông trong buổi trưa hè.

Con đường ven sông Mekong bây giờ là nơi tập trung nhiều khách sạn, nhà hàng, quán cà phê, chợ ẩm thực đêm, các dịch vụ vui chơi giải trí… Dẫu chưa sầm uất, sang trọng như phố phường của tỉnh Nakhonphanom bên kia bờ sông, nhưng đêm về, thị xã Thakhek cũng rực rỡ ánh đèn cùng không khí nhộn nhịp của một phố thị phát triển mạnh về thương mại, dịch vụ. Trong đó, có sự góp mặt của cộng đồng người Việt tại đây. Ở Thakhek, không khó để tìm những quán ăn đậm chất ẩm thực Việt cho những ai muốn một chút nhớ nhung về quê nhà.

Miền đất của những câu chuyện nghĩa tình Việt – Lào

Xa quê hương đất nước sang Lào lập nghiệp, cộng đồng người Việt tại Khammouane mang theo đức tính chịu thương chịu khó và khát vọng vượt lên đói nghèo. Bà con luôn đùm bọc, giúp đỡ nhau từ vốn liếng buôn bán đến việc làm, cùng dắt tay nhau bước qua những tháng năm khốn khó để ai cũng có cuộc sống khấm khá như bây giờ.
 


Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Xiengvang.

Thật vui khi nghe ông Phạm Văn Kính – Chủ tịch Hội người Việt Nam tỉnh Khammouane cho biết: “Nhiều Việt kiều nhờ biết làm ăn buôn bán mà giàu lên. Có của ăn của để, nuôi con học đại học, nhiều người còn cho con đi du học nước ngoài nữa”.

Như một cơ duyên, hơn trăm năm trước, người Việt Nam đã bắt đầu sang Lào tìm đất mới và Khammouane là một trong những vùng đất được chọn. Người Việt ở Khammouane hầu hết đến từ các huyện Tuyên Hóa, Minh Hóa của tỉnh Quảng Bình. Ngôi làng Việt ở bản Xiengvang, huyện Noongbok, cách thị xã Thakhek hơn 30km về phía Nam bây giờ đã đến thế hệ thứ 4, thứ 5. Dù xa quê bao năm, dù đã được nhập quốc tịch Lào, bà con vẫn luôn có ý thức gìn giữ nếp nhà. Trong gia đình mọi người vẫn nói chuyện với nhau bằng tiếng Việt. Những nghề thủ công mang theo từ quê hương bản quán vẫn được trao truyền qua nhiều thế hệ. Bún, miếng, bánh ít lá gai của người ở làng Việt ở Xiengvang ngon có tiếng đã có mặt khắp trong và ngoài tỉnh.

Đình làng Xiengvang được bà con thuê thợ Huế sang thi công nên từ kiến trúc bên ngoài đến cách bài trí, hoa văn, họa tiết trang trí bên trong đều mang dáng dấp những ngôi đình làng Việt ở miền Trung. Xuân thu nhị kỳ, năm nào dân làng cũng tổ chức lễ tế thần, bày tỏ lòng tri ân với tiền nhân có công khẩn đất lập làng, nguyện cầu cho quốc thái dân an, nhắc nhở cháu con chí thú làm ăn, sống yêu thương chan hòa, giữ gìn văn hóa cội nguồn, hướng về quê Cha đất Tổ.

Cũng tại ngôi làng ven sông này, cách nay hơn 90 năm, trên hành trình bôn ba tìm đường cứu nước, từ Nakhonphanom của Thái Lan, Bác Hồ đã vượt sông Mekong sang Xiengvang xây dựng cơ sở cách mạng, chuẩn bị lực lượng cho việc khởi nghĩa giành chính quyền sau này của nhân dân Lào.

Thành kính tưởng nhớ Người, dân làng Xiengvang đã tự nguyện hiến đất để xây dựng Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Giữa không gian thoáng đãng của vùng quê bên dòng sông Mekong thơ mộng, từ nhiều năm nay, Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng rực như đóa sen, trở thành một địa chỉ quen thuộc đối với nhiều đoàn khách tham quan viếng Bác mỗi khi có dịp đến với Khammouane. Người dân Xiengvang luôn tự hào được góp một phần nhỏ bé của mình vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Lào, vinh dự đặt thêm một dấu gạch nối góp phần vun đắp cho mối tình hữu nghị Việt – Lào.


Tượng đài Liên minh chiến đấu Lào-Việt ở thị xã Thakhek.

Dòng Mekong bao năm vẫn êm đềm soi bóng những ngôi chùa cổ kính, những ngôi nhà cao tầng ngày càng nhiều, những hàng cây thốt nốt cao vút ven bờ của thị xã Thakhek. Dòng sông ấy đã từng nhuốm máu một chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam – Anh hùng LLVT nhân dân – Tham mưu Trưởng Liên quân Lào Việt Lê Thiệu Huy – người con của đất Hà Tĩnh – người đã dùng thân mình che đạn Pháp, cứu sống Hoàng thân Souphanouvong khi Hoàng thân và lực lượng Pathet Lào đang trên xuồng vượt sông Mekong sang Thái Lan lánh nạn.

Tượng đài Liên minh chiến đấu Lào-Việt được xây dựng ngay đầu thị xã Thakhek cùng nhà trưng bày hình ảnh, tư liệu trong khu lưu niệm Hoàng thân Souphanuvong chính là tình cảm, sự biết ơn của thế hệ hôm nay đối với sự hy sinh xương máu của những chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam đối với sự nghiệp đấu tranh gìn giữ đọc lập, tự do của nhân dân Lào. (Còn tiếp)